Menu

Kans op een tweede leven in de winkelrekken voor voedselverliezen op jouw bedrijf?

Geschreven op 07 augustus 2017.

Maar liefst 30% van de wereldwijde voedselproductie gaat ergens binnen de volledige keten verloren. Dat Europa het geweten heeft, blijkt uit een recente studie omtrent voedselverspilling en de kans die open ligt voor Europa om bronnen binnen de voedselketen efficiënter te gaan gebruiken. Er is dus werk aan de winkel. Vlaanderen ging al aan de slag, met als resultaat het rapport ‘Voedselreststromen en voedselverliezen: Preventie en valorisatie’. Aan de studie werkten de Vlaamse overheid, onderzoeksinstanties en sectorvertegenwoordigers van zowel de landbouw, de voedingsindustrie als retail aan mee. Heel wat land- en tuinbouwers gingen al aan de slag op hun bedrijf. Toch is het geen eenvoudige problematiek. Het Innovatiesteunpunt wil bedrijven hierin begeleiden via verschillende nationale en internationale projecten.

Feiten en cijfers

Bij het spreken over voedselreststromen, is het belangrijk om het onderscheid te maken tussen voedselverlies, namelijk voedsel dat niet door de consument wordt geconsumeerd, en nevenstromen, namelijk de niet-eetbare fractie van voedselgrondstoffen of -producten.

Welke rol speelt de landbouw in dit verhaal en is er wel voedselverlies binnen de primaire schakel in de keten? De landbouw (449.352 ton in 2015) en huishoudens (468.305 ton in 2015) volgen de voedingsindustrie (2.349.445 ton in 2015) op als grootste aandeelhouders van voedselreststromen in de Vlaamse agrovoedingsketen (zie figuur 1). Daarbij moeten we in het achterhoofd houden dat onze landbouw en voedingsindustrie sterk exportgericht zijn. Dit werd ingecalculeerd. Kortom, we zijn niet slecht bezig, maar er is ruimte voor verbetering. Voedselverlies is niet alleen een verlies aan levensnoodzakelijk voedsel, maar ook een verlies aan kostbare hulpbronnen zoals land, water en energie.

 

Figuur 1: Voedselreststromen in de Vlaamse agrovoedingsketen (Monitor voedselreststromen en voedselverliezen, 2015)

Onze Vlaamse landbouw doet al veel om de hoeveelheid voedselreststromen te voorkomen. Ongeveer 70% van de voedselreststromen keert terug naar de bodem via onderploegen en 11% krijgt veevoeder als eindbestemming. Binnen het Innovatiesteunpunt zijn we ervan overtuigd dat we nog beter kunnen scoren en voedselverliezen kunnen herwaarderen naar menselijke consumptie. 

Wat kan jij doen?

Om tot effectieve vermindering van voedselverliezen te werken, moeten we het probleem goed omvatten. Eén van de oorzaken in de landbouw is dat groenten en fruit worden onderworpen aan de cosmetische eisen, waardoor al heel wat voedsel wordt afgekeurd en niet naar humane consumptie gaat. Daarnaast zijn onder andere seizoenaliteit, versheid en vraag en aanbod factoren die kunnen leiden tot voedselverliezen. Maar verdient goed eten dan geen mond? Dat is de vraag die we ons moeten stellen. En hoe kunnen we daarvoor zorgen?

Er gingen al enkele land- en tuinbouwers aan de slag met hun nevenstroom. Denk maar aan bijvoorbeeld Tompuur, dat perfect gezonde en lekkere tomaten, die verloren gingen door te groot aanbod op de markt, is beginnen verwerken tot ambachtelijk bereide tomatenpuree. Momenteel werkt het Innovatiesteunpunt mee aan de projecten Food Heroes en Food From Food. Beide projecten hebben als doel om voedselverliezen te herwaarderen tot producten bestemd voor menselijke consumptie, maar elk met een andere focus. Food Heroes wil innovatieve voedselondernemers ondersteunen die strijden tegen voedselverlies in de eerste schakels van de keten, zoals bijvoorbeeld Tompuur, en dit in drie subsectoren: vis, vlees, groenten & fruit. Om ook voedselverliezen te benutten zijn nieuwe oplossingen nodig waarbij een meerwaarde wordt ontwikkeld voor deze producten en de eenzijdige focus op de waardering van voedsel wordt aangepakt. Land- en tuinbouwers die hiermee aan de slag willen, zijn de ‘Food Heroes’ en hen willen we in dit nieuwe Europese project ondersteunen. Hierbij verbinden we ondernemers met vraagstukken aan de creatieve sector, om zo tot onverwachte ideeën en waardevolle innovatieve denkrichtingen te komen. Via het project Food From Food willen het ILVO en Flanders’ Food, samen met partners in Vlaanderen en Nederland, natuurlijke ingrediënten distilleren uit reststromen van groenten en fruit. Op die manier wordt verspilling tegengegaan en kunnen restproducten meer geld opbrengen. De voedingsindustrie kan natuurlijke voedingsstoffen gebruiken zoals vezels, vitamines, eiwitten, kleur- en geurstoffen. Kortom, productideeën voortvloeiend uit Food Heroes kunnen, indien ze passen binnen de criteria, via Triple F getest worden in onder andere de Food Pilot en ondersteund worden in de ontwikkeling en implementatie.

Wens je als landbouwer of als producent maximale waarde te halen uit nevenstromen? Zit je met vragen omtrent nevenstromen, of denk je bijvoorbeeld onvoldoende massa aan nevenstroom te hebben? Wil je in contact komen met potentiële partners en/of met andere land- en tuinbouwers? Dit najaar volgen er heel wat evenementen omtrent nevenstromen. Je kan contact opnemen met onze consulent Jana Roels, jana.roels@innovatiesteunpunt.be, 09 243 88 22, voor meer informatie. Elkaar ontmoeten, kennis delen en ervaringen uitwisselen staan centraal tijdens de bijeenkomsten.