Menu

De zon is aan zet

Geschreven op 12 april 2017.
Een goed geïsoleerde aardappelloods en elektriciteit uit zonnepanelen. Aan goede infrastructuur ontbreekt het Josse en Jan Peeters alvast niet. Om hun investering optimaal te laten renderen, geven ze binnenkort een belangrijke beslissing uit handen. Met een slim weerstation zullen ze de aardappelloods zo efficiënt mogelijk koelen.

 
Het bedrijf van de broers Peeters heeft over de jaren heen veel veranderingen ondergaan en dat merk je ook aan de infrastructuur. De hoeve is al sinds de negentiende eeuw in handen van de familie Peeters. De ouders van Josse en Jan combineerden het akkerbouwbedrijf met vleesvee. In de jaren 90 verlieten de laatste dieren de stallen. Intussen werden er op 7 ha ook appelen geteeld, die koeling behoefden. Sinds vorig jaar is het gedaan met de appels en telen ze alleen nog peren op 2 ha. Die peren hoeven slechts enkele weken per jaar gekoeld te worden, dus dat weegt niet zwaar door. Akkerbouw is nog steeds de belangrijkste tak op het bedrijf, met suikerbiet, wintertarwe, wintergerst, koolzaad en natuurlijk de aardappelen. Die laatste kunnen energievreters zijn. “De periode waarin we aardappelen in de loods hebben, duurt heel lang”, vertelt Josse.  “Vanaf september tot ongeveer eind juni hebben we aardappelen in onze opslag.”
Aan de basis zit het in elk geval goed.
 

Aardappelen kunnen energievreters zijn

 
“Sinds 2000 telen wij chipsaardappelen. Die evolutie valt samen met de bouw van een nieuwe opslagloods. Het is een energiezuinig gebouw, want het is goed geïsoleerd. Bescherming tegen de koude is niet echt nodig, want we hebben hier al jaren geen heel strenge winters meer gehad. Maar in het voorjaar is koeling noodzakelijk. Als het warmer wordt, zou de temperatuur in een niet-gekoelde loods zelfs tot 12 °C kunnen stijgen en dat mag niet, want dan worden de aardappelen wakker. Anderzijds is het ook niet goed wanneer een aardappel te koud ligt, want dan zal hij suikers aanmaken. Dat zie je aan de bakkleur van de chips. Chips moet een mooie goudgele kleur hebben, dus we moeten hier heel voorzichtig mee zijn. We proberen constant een bewaartemperatuur van rond de 7 °C aan te houden.”

 
Onverwachte factor uitschakelen

Koeling is dus essentieel, vooral omdat de afnemers alsmaar hogere eisen stellen. “We proberen aan te leveren zo onafhankelijk mogelijk van het weer. De natuur is een wisselvallige factor en dat onverwachte proberen we zo veel mogelijk uit te schakelen. Als de afnemer 200 ton nodig heeft, moeten we die meteen kunnen leveren, zonder ze eerst nog van het veld te halen. Het seizoen waarin we aardappelen in de loods hebben, is de laatste jaren veel langer geworden. Nu is de loods eigenlijk alleen leeg in juli en augustus.”

 
“We gebruiken een directe koeling”, licht Josse toe. “Concreet ligt er een dwarsventilatie via ondergrondse kanalen en een roostervloer. In de loods hebben we vier koelelementen. Als het nodig is, kunnen we de loods in twee opdelen en de sturing aanpassen. We kozen voor nieuwe ventilatoren die in aankoop iets meer gekost hebben, maar minder stroom verbruiken. De meerprijs hebben we dus op enkele jaren terugverdiend.”

De vernieuwing bracht wel wat praktische moeilijkheden met zich mee. “Wij waren best tevreden met de oude computersturing, maar de nieuwe koeling vereiste een nieuwe processor. Daarvoor deden wij een beroep op Tolsma.”

 
VLIF-innovatie

Om de rekening een beetje minder zwaar te maken, wilden Josse en Jan het gehele project – koeling, ventilatie en een nieuwe processor – indienen voor VLIF-steun. “Maar een jaar geleden was er geen code voor mechanische koeling van aardappelen. We zouden onze aanvraag dus ofwel moeten indienen als ‘koelcel’, zoals voor fruit, ofwel moeten wachten op een nieuwe code. We hebben hierover contact opgenomen met het VLIF en kwamen te weten dat er ook nog een andere optie was, met name VLIF Innovatie. Dat vereist weliswaar meer papierwerk, maar het steunpercentage is hoger en dus vonden wij het wel de moeite waard.” Vorig jaar in april dienden Josse en Jan het project in. Enkele weken later kregen zij al bericht dat het was goedgekeurd.

 
VLIF Innovatie impliceert dat het project een innovatief aspect moet hebben. Dat zit hem in dit geval in de slimme aansturing van de koeling, dankzij een weerstation. Op het bedrijf van Josse en Jan liggen 108 zonnepanelen. Die leveren meer dan genoeg stroom voor de koeling van de loods. Het is zaak om de aansturing daarvan zo efficiënt mogelijk te laten verlopen en daar bewijst het weerstation zijn nut. “We hebben dit weerstation al enkele jaren. De gegevens worden met klein interval verstuurd naar onder andere pcfruit en het PCA (voor de aardappelteelt), dat ze gebruikt om berekeningen en voorspellingen te doen. Nu zullen we het stationnetje dus ook voor ons eigen bedrijf kunnen inzetten.”

 
Weerstation stuurt koeling aan

 
“Het weerstation is verbonden met een module in de besturingskamer. Die module beslist onafhankelijk wat het beste is: onmiddellijk koelen met stroom van de zonnepanelen, nog wat wachten, stroom van het net gebruiken … Stel bijvoorbeeld dat het vandaag bewolkt is, maar dat er morgen een zonnige dag voorspeld wordt. Dan zou het kunnen dat de module beslist om vandaag niet te koelen, en morgen – wanneer de zonnepanelen dus meer stroom genereren – wel te koelen. De keuze is aan deze module, niet aan ons, als bedrijfsleiders. Voor ons is dit een nieuwe manier van werken. We zijn trouwens de eerste locatie in België waar dit systeem toegepast wordt voor aardappelen. In Nederland zijn er al meerdere aardappel- en uienbedrijven die deze slimme aansturing gebruiken.”

 
Omdat op dit moment de zonnepanelen op het bedrijf veel meer stroom produceren dan ze ter plaatse verbruiken, komt er een grote hoeveelheid elektriciteit op het net terecht. Dat is dus stroom die Josse en Jan produceren, maar waar ze nauwelijks iets op verdienen. Ze denken erover om batterijen te plaatsen die deze energie kunnen opslaan, maar op dit moment vinden ze de kosten daarvoor nog te hoog. De efficiëntere sturing van de ventilatie op basis van de zon, zal in elk geval al een eerste stap zetten in de richting van een geoptimaliseerde energiehuishouding op dit bedrijf. Door slim aan te sturen, zullen ze het energieverbruik in de mate van het mogelijke kanaliseren naar het moment waarop ze zelf het meeste energie produceren. Dat is pure winst.
 

Elektriciteit produceren en slim benutten

In het project ‘Slim aansturen van elektriciteit’ (SAVE) zoekt het Innovatiesteunpunt mee naar oplossingen om de elektriciteit die je zelf produceert optimaal in te zetten op je eigen bedrijf. Dat kan door gebruiksposten te verschuiven, maar ook door overtollige elektriciteit in koelcellen te bufferen of tijdelijk op te slaan in batterijen.

Injecteert jouw bedrijf ook veel zonne-energie op het distributienet? Neem dan contact op met energie@innovatiesteunpunt.be voor een analyse van je elektriciteitsgebruik.

Op 10 mei 2017 organiseert SAVE de studienamiddag ‘Je energie slim aansturen in een veranderende markt’. Hoe bereid je je bedrijf voor op nieuwe tariefstructuren en het uitrollen van digitale meters? Is batterijopslag iets voor jouw bedrijf? Wat kunnen we leren van praktijkvoorbeelden?

Meer info vind je op www.slimaansturenvanelektriciteit.be/acties

 


De innovatietelex wordt maandelijks gepubliceerd in  Boer&Tuinder.  Voor het overnemen van artikelen uit Boer&Tuinder is steeds schriftelijke toestemming van de redactie nodig. Bronvermelding is altijd verplicht.