Menu

Carbon Farming

De hele wereld is op zoek naar nieuwe manieren om koolstof te binden - en zo klimaatopwarming tegen te gaan - maar vergeet daarbij vaak de kracht van lokale landbouwbodems. Carbon Farming of koolstofbewuste landbouw bevordert een manier van landbouw om koolstof te binden in landbouwbodems om de bodemkwaliteit te verbeteren. Een lokale CO2-compensatie van bedrijven via de land- en tuinbouwsector kan een win-winsituatie betekenen voor beide partijen. Innovatiesteunpunt en Inagro onderzochten de mogelijkheden samen met vijf andere internationale partners: ZLTO, Bionext, Thünen Institute, 3N Kompetenzzentrum en NLRØ.

 

 

Waarom koolstof vastleggen in de bodem?

De hoeveelheid koolstof in de atmosfeer neemt jaarlijks met 4,3 miljard ton toe. Een jaarlijkse stijging van de hoeveelheid koolstof met 0,4% kan de toename van CO2 in de atmosfeer een halt toeroepen. Dat levert een belangrijke bijdrage aan broeikasgaseffect en klimaatverandering. Hoe meer de bodem bedekt is, hoe rijker hij zal zijn aan organisch materiaal, en dus aan koolstof. In de aanpak van de opwarming van de aarde lag de focus tot nu toe voornamelijk op de bescherming en het herstel van wouden en bossen. Maar extra aandacht voor mogelijkheden in de landbouwsector kan haar nut bewijzen.

Meer koolstof in de bodem is ook goed voor de landbouwer. Het levert een betere bodemvruchtbaarheid, weerbare gewassen, meer biodiversiteit, minder erosie, een verhoogd waterhoudend vermogen en een betere opname van nutriënten door de plant op. Door koolstof op te slaan in de bodem kan de landbouwsector zich ook beter wapenen tegen extreme weersomstandigheden en de impact van klimaatwijzigingen.

Welke technieken kan je toepassen?

Wordt carbon farming actief benut voor CO2-compensatie, dan is de succesvolle toepassing van de technieken een van de vereisten. Samen met de projectpartners uit Nederland, Noorwegen en Duitsland schreven Innovatiesteunpunt en Inagro een handleiding voor landbouwers om koolstofopslag toe te passen in de praktijk. De Vlaamse partners werkten de handleiding verder uit met specifieke regionale accenten. Ze brachten de best toepasbare technieken voor Vlaanderen in kaart. Voor elke techniek is een praktische fiche beschikbaar met extra informatie over het potentieel, tips bij de toepassing en de financiële gevolgen.

  • Groenbedekkers en onderzaai (bv. van gras bij maïs) maximaal inzetten
  • Een verruimde teeltrotatie toepassen
  • Organische mest gebruiken
  • Compost gebruiken
  • Grasland aangepast beheren

>> Ontdek alle infofiches hier

>> Bekijk het overzicht van alle koolstofopslagtechnieken en hun potentieel.

>> Voor de volledige Europese rapporten met gedetailleerde ifno, kan je dit document downloaden

Naast opbouw van extra koolstof in de bodembestaan er ook technieken die de natuurlijke afbraak van koolstof afremmen. De meest voor de hand liggende technieken zijn niet-kerende grondbewerkingen en gereduceerde bodembewerkingen. Zo blijft de bodemstructuur maximaal behouden en wordt de natuurlijke afbraak van koolstof niet versneld.

Verdienmodellen?

Steeds meer ondernemingen uit de bedrijfswereld willen zich ‘klimaatneutraal’ kunnen noemen. Dat vraagt tijd en verschillende ingrepen in hun bedrijfsvoering. Los van de geleverde inspanningen blijft ook vaak nog een deel onvermijdbare CO2-uitstoot over waarvoor compensatiemogelijkheden bestaan. Die zoeken ze vandaag vaak in technische oplossingen ver van huis, zoals de aanplant van bomen in ontwikkelingslanden. Zou het niet mooier zijn als ondernemingen ook de mogelijkheid hebben om de CO2-compensatie lokaal te organiseren via de land- en tuinbouwsector?

Het Interreg-project Carbon Farming zoekt sinds 2019 naar mogelijkheden om carbon farming of koolstofbewuste landbouw in de praktijk te brengen met lokale landbouwers. Met de voordelen in handen lijkt de tijd rijp om samenwerkingen op te zetten. Voor land- en tuinbouwers voelt het vooralsnog raar aan om naast voedselproductie ook diensten of koolstofcertificaten te verkopen. Toch moet je die kans nu grijpen en de basisprincipes zoveel mogelijk zelf vastleggen, voor derden het uit handen nemen.

Een correcte financiële ondersteuning kan die implementatie een duwtje in de rug geven. Een nieuw verdienmodel kan de extra kost (gedeeltelijk) compenseren. Als landbouwers positief bijdragen aan het klimaat dienen ze daarvoor vergoed te worden. Daarnaast is koolstofopbouw in de bodem een werk van lange adem, een inspanning die minstens vijf jaar duurt of zelfs het werk is van een generatie. Boer en bedrijf stappen dus voor meerdere jaren in zo’n traject. In samenwerkingen of verdienmodellen zijn garanties op lange termijn dan ook essentieel voor de landbouwers.

Een duidelijke return on investment is dus noodzakelijk opdat landbouwers en andere belanghebbenden aan de slag gaan met carbon farming. Daarvoor zijn economisch en ecologisch leefbare verdienmodellen onontbeerlijk. De projectpartners voerden een uitgebreide literatuurstudie uit in binnen- en buitenland over bestaande verdienmodellen. Die info kan dienen als inspiratie voor duurzame initiatieven.

 

Daarnaast vatten de projectpartners vier voorbeelden samen in een overzichtelijke schets. Dat overzicht biedt inspiratie voor toekomstige gelijkaardige initiatieven, met initiatiefnemers uit vier verschillende domeinen:

  • partners uit de agrofoodketen (hier klimaatneutrale melk in Nederland), 

  • de landbouwer zelf (hier CSA-bedrijf uit Noorwegen), 

  • organisaties buiten de agrofoodketen (hier Duitse biobeurs compenseert uitstoot via samenwerking met lokale landbouwers) 

  • en (lokale) overheid (hier label Bas Carbone in Frankrijk).

>> Bekijk de samenvatting en inspirerende voorbeelden over verdienmodellen in carbon farming.

>> Voor de volledige Europese rapporten met gedetailleerde info, kan je dit document downloaden

De Europese top 5 'maatregelen voor Carbon Farming'

>> Voor de volledige Europese rapporten met gedetailleerde info, kan je dit document downloaden

Meer info

Gerelateerde artikels

Andere

Watch party Carbon Farming film

Graag nodigen wij u uit voor de première van onze Carbon Farming film op 15 juni om 20u.

Publicaties

Koolstofboeren, iets voor de Vlaamse boer?

Carbon farming, of koolstofbewuste landbouw, stimuleert een manier van landbouw om koolstof te binden in landbouwbodems om de bodemkwaliteit te verbeteren.

Ondernemerstips

Beernemse landbouwers slaan koolstof op in de bodem in de strijd tegen de klimaatopwarming

Partner Inagro lanceerde de eerste lokale pilootcase waarbij Beernemse landbouwers koolstof binden in landbouwbodems, om klimaatverandering tegen te gaan en tegelijk de bodemkwaliteit te verbeteren. Hiermee wil de gemeente de CO2-uitstoot van het gemeentelijk wagenpark gaan compenseren. Ook bij ons kan je terecht om de handen in mekaar te slaan en samen met lokale landbouwers in te zetten op klimaatpositieve impact!

Ondernemerstips

Nederlandse energiecoöperaties halen CO2 uit de lucht met de hulp van lokale landbouwers

Steeds meer bedrijven zien de noodzaak tot een klimaatneutrale bedrijfsvoering.

Publicaties

Tips voor een gezonde bodem

Dat een gezonde bodem de basis vormt voor een rendabele landbouw hoef je een landbouwer niet uit te leggen.

Ondernemerstips

Gezonde bodem = de bodem van de toekomst

Deze 5 tips zorgen zowel voor een landbouwwinst als voor een klimaatwinst. Win-win voor landbouw en klimaat.

Ondernemerstips

Oproep voor samenwerking Carbon Farming

Oproep voor samenwerking rond innovatieve verdienmodellen voor koolstofbinding in de bodem.

Ondernemerstips

Verdienen aan je bodem

Wist je dat koolstofbinding in de bodem een veelbelovende aanpak kan zijn om CO2 uit de atmosfeer te halen

Ondernemerstips

Kan een boer wat met CO2-opslag door beter bodembeheer?

Het opslaan van koolstof in akkers en weiden biedt kansen voor de landbouwsector.

Andere

Verdienen aan je bodem

Via een enquête willen we nagaan in welke mate je bewust bezig bent met bodemmaatregelen en/of op de hoogte bent van de mogelijkheden.